Asset Publisher Asset Publisher

Pomniki przyrody

Pomniki przyrody to prawna forma ochrony indywidualnej i są to ,,pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupienia o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami”.

Od najdawniejszych czasów ludzie czcili drzewa, szczególnie te wyróżniające się rozmiarami lub pokrojem, niektóre z nich uznawano nawet za święte. W kulturze Słowian wyjątkowe miejsce zajmował dąb jako symbol potęgi. Drzewa umożliwiały też zaspokajanie podstawowych potrzeb człowieka, dawały mu dach nad głową   i ciepło ogniska, chroniły przed wiatrem i odciągały pioruny.   Z drewna wytwarzano naczynia, sprzęty domowe, narzędzia i broń. Wraz z   upływem czasu i rozwojem cywilizacyjnym zapotrzebowanie na drewno zaczęło wzrastać.   Pierwszym gatunkiem   objętym ochroną na ziemiach polskich był cis - król Władysław Jagiełło w Statucie Wareckim, wydanym w 1423 roku, zakazał wyrębu cisów. Termin 'pomnik przyrody' wprowadził   na przełomie XVIII i XIX wieku niemiecki przyrodnik i podróżnik Alexander von Humboldt (1769 - 1859), a korespondujący z nim Adam Mickiewicz zaczął   go używać opisując wiekowe drzewa w swoich utworach.
W polskim ustawodawstwie określenie 'pomnik przyrody' pojawiło się dopiero w   Ustawie o ochronie przyrody z dnia 7 kwietnia 1949 r.

 

Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej, odznaczające się indywidualnymi cechami wyróżniającymi je spośród innych tworów. Mogą nimi być w szczególności okazałych rozmiarów drzewa i krzewy gatunków rodzimych lub obcych, a także źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe i jaskinie. Definicję pomnika przyrody określa art. 40 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Na terenach niezabudowanych drzewa stanowiące pomniki przyrody, jeżeli nie stwarzają zagrożenia dla ludzi lub mienia, podlegają ochronie aż do ich samoistnego, całkowitego rozpadu.
Na terenie Nadleśnictwa Jamy  ustanowiono 139 pomników przyrody, z czego 73 to pojedyncze drzewa, 61 grup drzew składających się łącznie z 427 drzew, 2 bluszcze pospolite,  2 wychodnie piaskowca plejstoceńskiego (jeden z obiektów składa się z 6 wychodni) 1 nisza źródliskowa oraz 1 głaz narzutowy. Szczegółowe dane umieszczone zostały w załączniku.


W stosunku do pomników przyrody mogą obowiązywać następujące zakazy:
1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru;

2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych;

3) uszkadzania i zanieczyszczania gleby;

4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej;
5) likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych;

6) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych;
7) zmiany sposobu użytkowania ziemi;

8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin   i zwierząt, a także minerałów i bursztynu;

9) umieszczania tablic reklamowych.


Zakazy, o których mowa powyżej nie dotyczą:

1) prac wykonywanych na potrzeby ochrony przyrody po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody;

2) realizacji inwestycji celu publicznego po uzgodnieniu z organem ustanawiającym daną formę ochrony przyrody;

3) zadań z zakresu obronności kraju w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa państwa;
4) likwidowania nagłych zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego i prowadzenia akcji ratowniczych.